biologisch eten

Verschil biologisch, ecologisch, organisch & biodynamisch eten

Biologisch eten is enorm in opkomst… De beweegredenen om ecologisch eten zijn veelal als volgt: natuurlijker, gezonder en duurzamer. Geen synthetische hulpstoffen; geen antibiotica; geen chemische gewasbeschermingsmiddelen; geen genetische modificatie. En dus beter voor de lichamelijke gezondheid en mentale gesteldheid. Toch gaat dit verhaal lang niet altijd op voor een ecologisch of biologisch bordje eten. Biologische voeding mag namelijk veel meer bewerkingen ondergaan dan veel mensen weten. Bovendien veranderen de regels voor ecologische tuinbouw en biologische veeteelt van tijd tot tijd.

Sowieso zijn er verschillende vormen van “puur natuur” eten, waaronder biologisch, ecologisch, organisch en biodynamisch. En de ene vorm is beduidend ingrijpender en heilzamer dan de andere…

Beweegredenen biologisch eten

Biologisch eten wordt door velen gezonder beschouwd dan “normaal” eten. Maar naast humane gezondheid zijn er nog een aantal aspecten die meespelen bij “eerlijke” en “puur natuur” manieren van eten. Hierbij valt te denken aan o.a. duurzaamheid, afstand en seizoen:

A. Duurzaamheid

Men denkt bij biologische landbouw en veeteelt aan de toekomst en houdt rekening met volgende generaties. Hoe zullen onze achterachterachterkleinkinderen leven als wij op de huidige voet verdergaan? Zullen zij nog schone lucht inademen, verse producten eten en van ongerepte natuur genieten? Of zien zij door de smog het bos niet meer en eten ze 6 kippenpoten van één en dezelfde genetisch gemanipuleerde plofkip?

Eerlijk voedsel wordt duurzaam geproduceerd met respect voor mens, dier en milieu. De productie en consumptie van voedingsmiddelen moet dus zo min mogelijk bodemvervuiling, (grond)watervervuiling, luchtvervuiling, boskap, bio-industrie, overbevissing en huisvuilproductie met zich meebrengen. Eerlijkheid duurt het langst…

B. Afstand & seizoen

Daarnaast geldt: van hoe verder een voedingsmiddel komt, des te meer milieuvervuiling er doorgaans mee gemoeid gaat. Over het algemeen is het dan ook verantwoorder om lokale producten te eten. Met biologisch vlees van de lokale slager, biologische groenten van de lokale groenteboer en biologisch brood van de lokale bakker kom je doorgaans al een heel eind. En dus zo min mogelijk Egyptische groenten en Aziatische kweekvis. Ook het seizoen speelt hierbij een rol: eet groenten die bij het Nederlandse jaargetijde horen! Let wel: in bepaalde gevallen gaat de afstand- & vervoersregel niet op (lees hieronder over mythes)…

Het natuurlijke en gezonde aspect blijft toch wel het belangrijkst voor de meeste mensen die “puur natuur” willen eten. Hieronder kun je lezen over de verschillen tussen biologisch, ecologisch, organisch en biodynamisch…

1. Biologisch

De biologische landbouw is erop gericht de gezondheid van mens en milieu te ondersteunen en in stand te houden. Dus: geen kunstmest, geen chemische bestrijdingsmiddelen, geen genetische modificatie en geen synthetisch hulpstoffen/E-nummers. Vee wordt op een diervriendelijke manier gehouden en krijgt overwegend (> 80%) biologisch voer. Met antibiotica en hormonale medicatie wordt verantwoord omgesprongen, dus geen preventieve inentingen van vee.

2. Organisch

Organisch staat synoniem aan biologisch. Er wordt getracht zo min mogelijk milieubelastende middelen en methodes toe te passen; het bodemleven staat hierbij centraal. Alles draait om duurzaamheid, bodemvruchtbaarheid, opbrengst op de lange termijn (jaar na jaar), omschakelingsperiodes, bodemherstelperiodes en synergie met het bodemleven.

Binnen de reguliere landbouw wordt het bodemleven enorm verstoord en vaak zelfs vernietigd door kunstmest, drijfmest en pesticiden. Binnen de organische landbouw wordt het ‘organische stofgehalte’ van de bodem (“humus”) juist opgedreven, vandaar de term ‘organisch’. (bron)

De term ‘organisch’ of ‘bio-organisch’ is overigens afgeleid van ‘organic’, de Engelse vertaling voor biologisch.

3. Ecologisch

De ecologische landbouw kent dezelfde werkwijze als de biologische landbouw: men voorkomt de (onnodige) belasting van mens, dier en milieu. Wat ecologisch is, is altijd biologisch, maar het omgekeerde is niet per definitie het geval. Er is namelijk een nuanceverschil tussen biologisch en ecologisch…

biologisch besteedt vooral aandacht aan menselijke gezondheid, dierlijk welzijn en duurzaamheid wat betreft milieu. Ecologisch houdt daarnaast uiterst consequent rekening met het volledige ecosysteem en vermijdt alles wat dit systeem kan schaden. Ecologisch eten is dus bevorderlijk voor het volledige ecosysteem: mens, dier, milieu, bodem, water en lucht. De planeet als geheel staat voorop.

Wordt voor de ontginning van een biologisch product een ecosysteem in de war geschopt, dan hoort het dus niet thuis in een ecologisch teeltsysteem. Desalniettemin wordt ecologisch door velen als synoniem aan biologisch en organisch beschouwd.

4. Biodynamisch

Biodynamische oftewel biologisch-dynamische (BD) landbouw gaat nog enkele flinke stappen verder dan biologisch en ecologisch. Bodemvruchtbaarheid en groeiversterking staan centraal. Dit uit zich o.a. in planmatige vruchtwisseling, organische bemesting, gebruik van kiezel- & kruidenpreparaten en inzet van zaaikalenders. Biodynamische boeren houden daarnaast rekening met het karakter van individuele dieren. Bovendien behouden kippen hun snavels en koeien hun horens. Tot slot gelden hoge normen voor voeding en huisvesting van vee. Bij de “biodynamische” teelt komt zelfs een stukje spiritualiteit en astrologie om de hoek kijken. (bron)

Overige bio-vormen

Naast bovengenoemde vier variaties op biologische landbouw (en veeteelt) bestaan er nog een aantal kleinere stromingen, waaronder de Japanse ‘Nature Farming’ en ‘Fukuoka Landbouw’, de Australische ‘Permacultuur’, de Britse ‘Forest Agriculture’, de ‘Synergetische Landbouw’ uit de VS en de Russische ‘Anastasia Landbouw’. Al deze bio-achtige varianten baseren zich op ecologische principes, gaan hand in hand met de natuur en wijzen de chemisch-industriële aanpak af. Alleen ‘Biologische Landbouw’ is echter vastgelegd in internationale wet- en regelgeving.

Mythes m.b.t. ecologisch eten

Helaas is de “standaard” norm voor biologisch eten lang niet zo bevorderlijk als veel mensen denken. Natuurlijk is het zo dat biologisch vlees veel diervriendelijker is dan gewoon vlees en biologische landbouw duurzamer is dan gewone landbouw. Toch zijn er ook volop mythes m.b.t. biologisch voedsel…

1. Niet per se onbespoten

Zo wordt biologisch voedsel gewoon bespoten en biologisch betekent dus niet per definitie ‘vrij van beschermings- en bestrijdingsmiddelen’. De richtlijnen voor het EKO-keurmerk staan namelijk een groot aantal pesticiden toe, en er zit dus gewoon gif op biologisch eten. De middelen die worden gebruikt zijn dan wel niet chemisch, maar dat maakt ze niet ongevaarlijk(er). De wetenschappelijke consensus is zelfs dat biologisch voedsel niet veiliger of onveiliger is dan regulier voedsel.

Weetje: 2% van al het voedsel in Nederland is biologisch.

2. Niet per se gezonder

Conventionele groenten bevatten meer nitraten en biologische groenten meer fosfor, maar dat veroorzaakt geen grote verschillen voor wat betreft de voedselkwaliteit. Ook in vlees en zuivel worden geen noemenswaardige verschillen gemeten. Al met al is biologisch voedsel genetisch gezien gelijk aan regulier voedsel. Hoogleraar voedingsleer Martijn Katan stelt dat er hooguit kleine, irrelevante verschillen kunnen zijn: ‘Het gaat er voor de voorziening van voedingsstoffen meer om wat je eet dan hoe het verbouwd is.’

Dat er op moleculair niveau minder (directe) verschillen te zien zijn dan velen denken of hopen, sluit overigens niet uit dat er op de langere termijn heel veel voordelen zouden kunnen kleven aan biologisch eten!

3. Niet per se duurzamer

De vervoerskilometers van voedsel zijn vrijwel verwaarloosbaar. Zo vergt de kweek van 500 gram sla met een energetische waarde van 70 kilocalorieën maar liefst 5.000 kilocalorieën. Om deze krop sla vervolgens per vrachtwagen 2.500 kilometer te vervoeren kost slechts 175 kilocalorieën. Dat komt omdat kroppen sla met duizenden tegelijk in een vrachtwagen gaan.

Veruit de meeste energie wordt verbruikt door consumenten bij het halen, bereiden en bewaren van het voedsel (koelkast, auto, fornuis etc.). Sperziebonen die per vliegtuig worden ingevlogen uit Kenia kunnen zelfs minder milieubelastend zijn dan die uit je eigen moestuin. Je hoeft maar een keer een zak kunstmest te gaan halen met de auto…

Grote boerenbedrijven gaan bovendien beduidend efficiënter om met mest, water en andere grondstoffen dan wij dat thuis kunnen.

4. Niet per se ontlastend voor het milieu

Biologisch vee mag gelukkiger zijn, het produceert ook méér klimaatgassen. Zo stoten biologische koeien per liter melk minder CO2 uit, maar ze produceren door hun dieet veel meer methaan- en lachgas. En deze gassen zijn extra schadelijk voor het milieu.

Let op: Met ‘biologisch voedsel’ wordt verwezen naar producten die voldoen aan de wettelijke richtlijnen, zoals die van het EKO-keurmerk, de officiële Europese standaard.

Tot slot

Momenteel zou het catastrofale gevolgen hebben voor mens en milieu als iedereen bio-organisch zou gaan eten. Totdat de opbrengst van biologisch voedsel per oppervlakte-eenheid sterk is verbeterd, is het zelfs nadelig om biologisch voedsel massaal te promoten. Op dit moment is 100% biologisch uitsluitend haalbaar als men in armere landen extreem veel efficiënter zou gaan verbouwen en arme boeren over voldoende mest beschikken.

Momenteel is biologisch voedsel gemiddeld 3 keer zo duur als ‘gewoon’ voedsel. De oorzaak hiervan zit hem echter deels in de hoge subsidies die grote zuivel- en veeteeltbedrijven ontvangen. Biologisch zou dan ook een heel stuk goedkoper kunnen als men hierin wenst te investeren. Wat ons betreft zou organische landbouw en veeteelt sowieso moeten worden gestimuleerd, want biologisch voedsel wordt meer met het oog op de (gezondheid van de) consument geproduceerd, evenals op diervriendelijkheid en milieuvriendelijkheid.

Let wel op: Er wordt door allerlei merken meegelift op de gigantische populariteit van biologische oftewel organische levensmiddelen. Opdrukken op verpakkingen zoals ‘natuurlijk’, ‘all natural’, ‘puur natuur’ en ‘100% natuurlijk’ zeggen helemaal niks over de samenstelling van een product. Nagenoeg alles is te herleiden tot de natuur. Dus laat je niet foppen als iemand beweert dat een genetisch gemodificeerde kruising van een ei en een paprika 200% natuurlijk is. 😉

Eet jij biologisch, ecologisch, organisch, biodynamisch of “plain old normal”? Laat hieronder een reactie achter!

12 reacties op “Verschil biologisch, ecologisch, organisch & biodynamisch eten

  1. Klaas ·

    Beste Paul. 5 januari 2016. Lezing door Aalt Bast : voeding, gif en geneesmiddel, is er een verschil ? Genetische modificatie kan misschien heel goed zijn. Het wordt tegengehouden op emotionele gronden, niet op wetenschappelijk bewijs. Het gevaar is wel dat grote internationale bedrijven de voedselproductie patenteren, daar ben ik wel huiverig voor. Kijk nu maar naar de mais in Afrika, een mot vreet alles op en van de genetisch gemodificeerde mais niet. Er wordt nu extreem veel gespoten in Afrika op de mais, vaak met blote armen, een verschrikking!!! Ik weet niet of je het boek kent : De wereld volgens MONSANTO geschreven door een Franse journaliste en boerendochter. Ik ben zeer goed op de hoogte van de uitwassen van de reguliere landbouw. Groeten, Klaas

    Reageer
    • Paul ·

      Hi Klaas, Ik ben echt extreem fel tegenstander van Monsanto! En ik heb zo’n beetje elk boek gelezen en elke documentaire gekeken over ‘Monsatan’ en de patentering van gewaszaden. In verscheidene opiniestukken (evenals op Salusi’s FB-pagina) laat ik me erover uit. Ik besef overigens dat er voordelen kleven aan genetische manipulatie / modificatie, maar tegelijkertijd besef ik ook dat er nog maar heel weinig onderzoek is gedaan naar de potentiële langetermijngevolgen ervan. Een beetje hetzelfde principe als bij chemisch-synthetische E-nummers / voedingsadditieven… De basis van goedkeuring is lang niet altijd reëel; vaak zijn er commerciële belangen mee gemoeid, risicobeoordelingen zijn maar al te vaak uitermate ontoereikend, de veiligheid en specificiteit van cry-proteïnen en cyt-toxines in Bt (Bacillus thuringiensis)-gewassen is nagenoeg volkomen hypothetisch van aard. (bron + bron + bron + bron + bron + bron + bron + bron + bron)… En de daadwerkelijke (causaliteit en correlatie qua) gevaren komen vaak pas jaren na goedkeuring aan het licht, waardoor men de put pas kan dempen nadat het kalf al lang en breed verzopen is… Bovendien zijn er onwijs veel verschillende GMO’s / GGO’s, en vind ik de ene (toepassings)vorm beduidend nuttiger dan de andere… De potentiële voordelen wegen mijns inziens lang niet altijd op tegen de potentiële nadelen, waardoor ik slechts een klein deel van de genetische modificatietechnieken gerechtvaardigd vind… Overigens ben ik van mening dat er voordelen, nadelen, geneugten en gevaren kleven aan zowel de reguliere als de biologische landbouw. Al met al kan ik me deels vinden in je standpunten, maar vind ik niet dat het uitsluitend op emotionele gronden wordt tegengehouden. Er zijn voldoende aanwijzingen dat bepaalde vormen van GMO / GGO potentieel schadelijk zijn, en er is onvoldoende bewijs voor de onschadelijkheid ervan. Ik ben in elk geval heel blij dat TTIP en CETA er vooralsnog niet doorheen zijn gedrukt, en dat we het tot die tijd moeten stellen met het voorzorgsbeginsel: “De bewijslast ligt bij de voorstanders van een ingreep of beleidsmaatregel indien er geen wetenschappelijke consensus bestaat over potentiële ernstige of onomkeerbare schade aan samenleving of milieu”. 🙂

    • Klaas ·

      Beste Paul. Je hebt helemaal gelijk wat de gevaren betreft. Maar Monsanto zit al in Nederland en heeft 2 zaadfirma s overgenomen. En afgelopen jaar is Monsanto door Bayer overgenomen. Een bron van jou stond nogal wat over nematoden in (24 blz.) Misschien ken je het boek : De Nematoden van Nederland van Dr. Ir. Tom Bongers 2e druk 1994 verkrijgbaar bij uitgeverij Pirola. 11 mei voorjaarsvergadering van de koninklijke plantenziektekundige vereniging, die er alles aan probeert te doen om met minder chemische middelen planten te telen. Groeten Klaas

    • Paul ·

      Ja, mijn ongenuanceerde mening voer de overname van Monsanto door Bayer deelde ik destijds op Salusi’s Facebook-pagina… 🙁 Met “De Nematoden van Nederland” ben ik geenszins bekend, ik zal er eens naar kijken. De context waarin ik ooit ben gaan lezen over nematoden / rondwormen / aaltjes heeft eigenlijk niets met landbouw te maken, maar veeleer met bestrijding van ‘ongedierte’ binnenshuis en in de tuin. Ten aanzien van teken, vlooien, rouwmuggen, naakstslakken, et cetera. 🙂

    • Klaas ·

      Beste Paul. Misschien een PDF Inventarisatie van aaltjeskennis in de teelt van industriegroenten wat voor je, 50 blz. Biologische landbouw op klei is veel eenvoudiger dan op zand of lichte zavel, vanwege aaltjes (nematoden) druk en onkruiddruk. Kleigrond bevat van nature veel meer sporenelementen. Zandgrond is daar zeer arm aan. Groeten, Klaas

    • Paul ·

      Zeker interessant, maar aangezien ik geen agrariër ben, laat ik deze aan me voorbij gaan. 🙂 Wel bedankt!

  2. Rosalie ·

    Het lijkt mij zeer sterk dat een zak sperziebonen uit Kenia duurzamer zou zijn dan een sperzieboon uit eigen moestuin. Een groot aantal mensen die bewust duurzaam eten en telen, zullen zonnepanelen hebben om hun koelkast en fornuis te laten werken en de auto zo weinig mogelijk gebruiken (tenzij elektrisch). Het lijkt mij ook niet dat de sperziebonen in Kenia rechtstreeks van het boerenland in een vliegtuig verdwijnen. Hoe zit het met de bewaar- en vervoerskosten in Kenia? Vervuilende diesel vrachtwagens die over onverharde wegen 50 km per uur mogen rijden en ondertussen de groente koel moet houden in de droge hitte van Kenia.. Een CO2 uitstotend vliegtuig.. Daarnaast kun je dit soort zaken als consument nooit controleren. Kortom, de moestuin sperzieboon lijkt mij duidelijk de betere optie.

    Reageer
    • Paul ·

      Dankjewel voor je berichtje, Rosalie! Eerlijk gezegd betwijfel ik of je de kern van bovenstaand stuk hebt gevat, namelijk de term ‘per se’. Het gaat er namelijk om dat de term ‘biologisch’ steeds vaker wordt misbruikt en steeds verder wordt uitgerekt, en dat bij lange na niet iedereen op de hoogte is van de exacte voorwaarden en randfactoren van biologische tuinbouw en veeteelt. Ik ben absoluut voorstander van biologisch eten en eet nagenoeg volledig biologisch, maar besef ondertussen wel dat er intussen een heleboel marketing mee gemoeid gaat… Biologisch eten wordt steeds meer verheerlijkt, maar het is geen ideaal sprookje. Want ook met biologisch voedsel gaat de voedingsmiddelenindustrie aan de haal sinds er veel geld mee te verdienen valt… Zo zijn ook biologische bestrijdingsmiddelen schadelijk voor mens en milieu… Sommige biologische gewassen bevatten relatief veel natuurlijke toxines… En talloze biologische slachthuizen worden bestraft voor dierenmishandeling… Alles heeft zijn voor- en nadelen, en het stukje uit bovenstaand artikel waarnaar je verwijst, behandelt voornamelijk het efficiëntie-aspect… En ik denk dat veel mensen onderschatten hoe efficiënt grootschalige voedselbedrijven te werk gaan. De CO2-uitstoot van vliegtuigen die worden ingezet voor importbonen uit Kenia is inderdaad om te huilen, maar er zijn middenwegen, zoals Spaanse, Senegalese of Marokkaanse sperzieboontjes. En in de warme maanden zijn er natuurlijk volop Hollandse sperziebonen verkrijgbaar in de supermarkten en bij de groenteboeren… Overigens zou ikzelf ook het liefst voor de (biologische) moestuinsperzieboon gaan als ik de keus had! 😉 Maar feit blijft dat dit (onderaan de streep, dus qua netto milieubelasting, klimaatbelasting en CO2-uitstoot) niet per definitie milieuvriendelijker hoeft te zijn dan ‘normale’ boontjes…

  3. Marcel van Wolferen ·

    Het is goed dat dit een artikel een aantal zaken betreffende dit aandachtsgebied eens helder op een rijtje zet, want er is veel ruis en onbegrip over dit onderwerp. Dat komt natuurlijk vooral door de voedselindustrie die de afgelopen 70 jaar er alles aan heeft gedaan de marge op voedingsmiddelen te vergroten door hun toegevoegde waarde: lees winstmaximalisatie. De vele ‘would be’ certificaten, inmiddels honderden wereldwijd, zijn er vooral voor de niet-geobjectiveerde geloofwaardigheid van deze industrie en de daarmee verbonden retailers. Maar dit terzijde. Belangrijker is dat deze planeet zonder twijfel gemakkelijk 9+ miljard consumenten kan voeden. Maar dan moeten wij ons eetpatroon grondig op de schop nemen. Met een voornamelijk groente en bonen gedreven dieet met een beetje duurzaam gevangen vis en biologisch vlees, if at all, zijn we allemaal veel beter af, want veel gezonder, en dan is er ruimte zat om dit allemaal biologisch te produceren. Zeker in combinatie met City Farming en LED-technieken. Er is nog heel veel mogelijk dat onderzoek vergt, maar het kan en het moet, willen wij deze aarde behouden.

    Reageer
  4. Odile ·

    Beste redactie, Bij deze een verzoek of ik de bovenstaande tekst op mijn eigen site zou mogen zetten. Ik was namelijk op zoek naar dit soort informatie, want ik richt me met mijn bedrijf op ondernemingen, instanties en organisaties die eco- en biologisch verantwoorde producten of diensten verkopen. Toen ik dit artikel tegenkwam dacht ik, goh, leuk om zoiets te vermelden. Uiteraard ben ik bereid om de bronvermelding erbij te zetten met een link naar de pagina. Hopelijk gaat u hiermee akkoord. Mocht u vragen hebben, dan kunt u contact met me opnemen. Bij voorbaat hartelijk dank. Vriendelijke groeten, Odile

    Reageer
    • Paul ·

      Beste Odile, Het overnemen van artikels is niet toegestaan; je mag eventueel wel de intro kopiëren met een linkvermelding naar bovenstaand artikel erbij. Succes met je site! Groeten, Paul

    • Miro ·

      Beste Odile, ik wil graag met U contact opnemen.

Plaats een reactie


Je reactie wordt voor publicatie gekeurd door de redactie en dient te voldoen aan de regels voor reacties.